Vào thời Đông Hán, ở đất Giang Nam có một nho sĩ nghèo tên là Lương Hồng. Nhà chỉ là túp lều tranh vách đất, cuộc sống thiếu thốn đủ bề, nhưng ông nổi tiếng khắp vùng bởi học vấn uyên thâm và phẩm hạnh thanh cao. Lương Hồng không màng danh lợi, xem trọng khí tiết và luôn giữ đời sống thanh bần trong sạch.
Cùng thời ấy có Mạnh Quang, con gái của một gia đình nho học giàu có. Tuy sinh ra trong nhung lụa nhưng nàng lại nổi tiếng đoan trang, đức hạnh. Đến tuổi cập kê, nhiều gia đình quyền quý ngỏ ý cầu hôn nhưng nàng đều từ chối. Khi người thân hỏi vì sao chưa chọn được ý trung nhân, nàng chỉ đáp:
"Người mà ta nguyện gửi gắm cuộc đời phải là bậc hiền đức như Lương Hồng."
Nghe tiếng nhau đã lâu, cuối cùng Lương Hồng và Mạnh Quang kết duyên vợ chồng.
Ngày thành hôn, Mạnh Quang vận xiêm y lộng lẫy, trang sức vàng ngọc quý giá như bao cô dâu xuất thân danh gia khác. Thế nhưng điều kỳ lạ là suốt bảy ngày sau lễ cưới, Lương Hồng vẫn giữ vẻ lạnh nhạt, không làm lễ động phòng.
Mạnh Quang hết sức ngạc nhiên. Nàng âm thầm suy xét lại từng lời nói, cử chỉ của mình nhưng không thấy có điều gì thất lễ. Sau nhiều ngày trăn trở, nàng chợt hiểu rằng có lẽ chồng mình không thích sự xa hoa ấy.
Hôm sau, Mạnh Quang tháo bỏ toàn bộ vàng ngọc, cất đi những bộ xiêm y quý giá. Nàng chỉ mặc áo vải thô, đầu cài chiếc trâm gai giản dị rồi đến gặp chồng.
Lần này, Lương Hồng mới mỉm cười vui vẻ:
"Đây mới chính là người vợ mà ta mong đợi. Ta không ham phú quý công danh, cũng chẳng trọng vàng son gấm vóc. Điều ta mong muốn là cùng vợ cày ruộng, dệt vải, sống thanh bần mà giữ trọn đạo nghĩa, kính trọng lẫn nhau suốt đời."
Nghe những lời ấy, Mạnh Quang vô cùng cảm phục. Từ đó, nàng một lòng kính trọng chồng, cùng chồng sống cuộc đời giản dị mà thanh cao.
Mỗi bữa cơm, trước khi dâng cơm cho chồng, nàng đều nâng chiếc mâm gỗ lên ngang tầm lông mày rồi mới kính cẩn đặt xuống. Hành động ấy thể hiện sự tôn kính và yêu thương sâu sắc dành cho người bạn đời.
Về sau, một biến cố lớn xảy ra.
Trong một lần đến Lạc Dương, chứng kiến cảnh cung điện nguy nga đối lập với cuộc sống cơ cực của lê dân bá tánh, Lương Hồng xúc động viết bài thơ Ngũ Y Ca để bày tỏ nỗi lòng. Bài thơ khiến triều đình không hài lòng, nhà vua ra lệnh truy bắt tác giả.
Vợ chồng Lương Hồng phải đổi tên, đổi họ, lưu lạc khắp nơi để lẩn tránh. Có lúc họ nghèo đến mức phải đi làm thuê, làm người ở cho nhà khác để kiếm miếng ăn qua ngày.
Nhưng nghèo khó không làm thay đổi phẩm hạnh của họ.
Dù sống trong cảnh nô bộc, mỗi bữa ăn Mạnh Quang vẫn đặt thức ăn lên mâm, hai tay nâng ngang mày rồi cung kính dâng cho chồng như thuở trước.
Một lần, chủ nhà là Cao Bá Thông vô tình chứng kiến cảnh ấy. Ông vô cùng kinh ngạc. Trong thời buổi người ta dễ đổi thay vì danh lợi, một người phụ nữ vẫn giữ trọn sự kính trọng đối với chồng ngay giữa cảnh nghèo cùng cực quả thật rất hiếm có.
Tìm hiểu kỹ hơn, Cao Bá Thông mới biết người làm thuê trong nhà mình chính là học giả nổi tiếng Lương Hồng. Cảm phục đức hạnh của hai vợ chồng, ông lập tức đối đãi họ như khách quý. Từ đó, Lương Hồng có nơi nương náu để tiếp tục đọc sách, trước tác cho đến cuối đời.
Câu chuyện của Mạnh Quang và Lương Hồng được người đời truyền tụng mãi về sau. Hành động nâng mâm cơm ngang mày của Mạnh Quang trở thành điển tích nổi tiếng mang tên:
"Cử án tề mi" (舉案齊眉)
Nghĩa là "nâng mâm ngang mày".
Điển tích ấy tượng trưng cho sự tôn trọng, thủy chung và hòa kính giữa vợ chồng. Điều đáng quý không phải sự phục tùng một chiều, mà là tình nghĩa được xây dựng trên nền tảng của đức hạnh, sự thấu hiểu và kính trọng lẫn nhau.
Bởi vậy, suốt hàng ngàn năm trong văn hóa Á Đông, nhắc đến Mạnh Quang nâng án ngang mày, người ta không chỉ nhắc đến hình ảnh một người vợ hiền, mà còn nhắc đến một cuộc hôn nhân đẹp, nơi hai con người đồng lòng giữ trọn đạo nghĩa trong cả lúc vinh hoa lẫn khi hoạn nạn.
Bình luận