Dạo ấy, vua ngự giá tuần du ra đất Thanh Hóa. Tiện chuyến đi, vua chợt nhớ đến Trạng Quỳnh là bậc tài danh thuở trước, liền hỏi xem con cháu Trạng giờ ở đâu rồi cho đòi đến bái kiến. Người cháu của Trạng tên là Xiển vâng lệnh vào hầu.
Thấy Xiển, vua bèn cất giọng hỏi han để khơi gợi chuyện cũ:
– Cố Trạng nhà ngươi ngày trước là người đại trí đại tài, ứng biến như thần. Thế lúc sắp lâm chung, Trạng có trối trăng lại điều gì cao siêu để răn dạy con cháu không?
– Cố Trạng nhà ngươi ngày trước là người đại trí đại tài, ứng biến như thần. Thế lúc sắp lâm chung, Trạng có trối trăng lại điều gì cao siêu để răn dạy con cháu không?
Xiển khép nép đáp:
– Dạ bẩm bệ hạ, cố tôi trước khi nhắm mắt chỉ trối lại đúng một câu thôi ạ.
– Dạ bẩm bệ hạ, cố tôi trước khi nhắm mắt chỉ trối lại đúng một câu thôi ạ.
Vua nghe thấy thế thì mừng thầm, bảo ngay:
– Một câu cũng quý! Ngươi cứ thuật lại nguyên văn cho ta nghe xem nào.
– Một câu cũng quý! Ngươi cứ thuật lại nguyên văn cho ta nghe xem nào.
Ấy vậy mà Xiển lại rụt rè, cúi đầu tâu:
– Dạ muôn tâu Hoàng thượng, câu này kẻ hèn này vạn lần không dám nói.
– Dạ muôn tâu Hoàng thượng, câu này kẻ hèn này vạn lần không dám nói.
Vua ngạc nhiên hỏi:
– Sao lại không dám?
– Sao lại không dám?
– Dạ, vì lời trối này nghe ra e là không được nhã nhặn, tôi sợ nói ra lại làm Hoàng thượng phật ý thì khốn.
Thấy Xiển ngập ngừng, máu tò mò của vua lại càng nổi lên. Xiển càng năm lần bảy lượt chối từ, vua lại càng gặng hỏi bằng được. Cuối cùng, vua liền khoát tay ban đại xá:
– Ngươi cứ thật thà mà nói. Ta ban lệnh miễn tội, dù lời lẽ có thế nào đi nữa cũng tuyệt đối không bắt tội ngươi!
– Ngươi cứ thật thà mà nói. Ta ban lệnh miễn tội, dù lời lẽ có thế nào đi nữa cũng tuyệt đối không bắt tội ngươi!
Được lời như cởi tấm lòng, Xiển bấy giờ mới thong thả thưa:
– Đã có lời rồng phán ban ơn, tôi xin phép được kể rõ. Ngày đó khi cố tôi bệnh tình nguy kịch, hơi tàn lực kiệt, con cháu trong nhà xúm xít quanh giường đông đủ lắm. Ai nấy đều khóc lóc sụt sùi, cứ lay gọi rồi gặng hỏi mãi xem cụ có dặn dò gì về gia sản hay hậu sự sau này không. Nhưng cụ cứ nhắm nghiền mắt, chẳng buồn hé môi nửa lời.
– Đã có lời rồng phán ban ơn, tôi xin phép được kể rõ. Ngày đó khi cố tôi bệnh tình nguy kịch, hơi tàn lực kiệt, con cháu trong nhà xúm xít quanh giường đông đủ lắm. Ai nấy đều khóc lóc sụt sùi, cứ lay gọi rồi gặng hỏi mãi xem cụ có dặn dò gì về gia sản hay hậu sự sau này không. Nhưng cụ cứ nhắm nghiền mắt, chẳng buồn hé môi nửa lời.
Xiển ngừng một nhịp, liếc nhìn sắc mặt vua rồi nói nốt:
– Đám con cháu sốt ruột quá, cứ bám lấy giường gặng hỏi khôn nguôi. Bực mình, cố tôi mới dồn hết chút tàn hơi cuối cùng, quắc mắt lên quát lớn một câu: "Hỏi cái mả cha bay hay sao mà hỏi mãi thế?" rồi xuôi tay tắt thở luôn ạ!
– Đám con cháu sốt ruột quá, cứ bám lấy giường gặng hỏi khôn nguôi. Bực mình, cố tôi mới dồn hết chút tàn hơi cuối cùng, quắc mắt lên quát lớn một câu: "Hỏi cái mả cha bay hay sao mà hỏi mãi thế?" rồi xuôi tay tắt thở luôn ạ!
Vua nghe xong thì nghẹn họng, biết mình bị hớ nhưng vì đã trót hứa miễn tội nên đành bấm bụng cười trừ, trong lòng thầm nghĩ: "Đúng là dòng dõi nhà Trạng Quỳnh, chết rồi vẫn còn trêu được trẫm!".
Bình luận